altΤης Γεωργίας Γεωργάλα
Προσπαθώντας να απαντήσει στο ερώτημα πώς θα μοιάζει το ενεργειακά αυτόνομο σπίτι του μέλλοντος, η Wall Street Journal ζήτησε από τέσσερεις αρχιτέκτονες να συμμετάσχουν σε ένα φουτουριστικό πείραμα και να παρουσιάσουν τις ιδέες τους χωρίς να λάβουν υπόψη δεσμεύσεις της συμβατικής αρχιτεκτονικής. Στόχος ήταν μια ματιά στο τεχνολογικό μέλλον της οικολογικής κατοικίας.

Υπάρχει μεγάλη ανάγκη, σύμφωνα με τον αρθρογράφο A. Frangos, για μια νέα ματιά στο σχεδιασμό κατοικιών καθώς αυτές ευθύνονται για το 40% της καταναλισκόμενης ενέργειας και για αντίστοιχο ποσοστό εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.

1. ΤΟ ΣΠΙΤΙ - ΔΕΝΤΡΟ

090513_gg_to-prasino-spiti_1_553x365

Η επιφάνεια του σπιτιού λειτουργεί σα φύλλο διαθέτοντας μια στρώση που φωτοσυνθέτει. Δεσμεύει την ηλιακή ενέργεια και παράγει ηλεκτρική ενέργεια για τις ανάγκες του σπιτιού, ζεσταίνει το νερό χρήσης και παράγει οξυγόνο ώστε να αντισταθμιστεί η παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα που εκλύεται από τις λειτουργίες της κατοικίας. Το ηλιακό αυτό πάνελ είναι ενσωματωμένο στο κέλυφος και δεν δημιουργεί αισθητικά προβλήματα όπως οι υπάρχουσες τεχνολογίες.

Η ελαφριά καμπύλη στέγη προβάλλει έξω από το περίγραμμα των τοίχων ώστε να σκιάζει το εσωτερικό. Με αυτό τον τρόπο περιορίζονται τα θερμικά κέρδη το καλοκαίρι και αντίστοιχα η ζήτηση για μηχανικό κλιματισμό. Η στέγη μονώνει το σπίτι καθώς φυτεύεται και μετατρέπεται σε έναν εξωτερικό κήπο.

Το κέλυφος (φλοιός) αποτελείται από λεπτά μονωτικά φιλμ που καθαρίζονται και επουλώνονται από μόνα τους. Αντίστοιχες τεχνολογίες υπάρχουν και σήμερα, σε αυτοκαθαριζόμενα τζάμια για παράδειγμα με επίστρωση που χρησιμοποιεί την υπεριώδη ακτινοβολία για τη διάσπαση των οργανικών ρύπων τους οποίους παρασύρει στη συνέχεια το νερό της βροχής. Υπάρχουν επίσης χρωματισμοί αυτοκινήτων με μικροσκοπικές κάψουλες που ελευθερώνουν μπογιά για να καλύψουν κάποια γρατσουνιά.

Ο κορμός του κτιρίου δε χρησιμοποιεί μεταλλικά ή ξύλινα δοκάρια και υποστυλώματα αλλά αντίθετα ελαφριά, μικρής κατανάλωσης πόρων και ενέργειας, σωληνωτά στοιχεία. Το ειδικό τσιμέντο που αποτελεί μέρος της κατασκευής απορροφά διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα καθώς επιδιορθώνεται

Τα θεμέλια (ρίζες) είναι ένα σύστημα σωληνώσεων γεωθερμίας κάτω από την αυλή που μέσω της σταθερής θερμοκρασίας στο χώμα ρυθμίζει την εσωτερική θερμοκρασία του σπιτιού, προσφέροντας ζέστη το χειμώνα όταν η θερμοκρασία του χώματος είναι μεγαλύτερη από αυτή του περιβάλλοντος και δροσιά το καλοκαίρι όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι υψηλότερη.

Στο σχεδιασμό γίνεται πρόβλεψη για την ολοκλήρωση του κύκλου ζωής του σπιτιού. Όπως ένα δέντρο που επιστρέφει στη γη, έτσι τα μέρη του κτιρίου θα πρέπει να μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε άλλες κατασκευές ή να απομακρυνθούν με φυσικό τρόπο χωρίς να βλάπτουν το περιβάλλον. Κάτι τέτοιο δε συμβαίνει σήμερα, καθώς πολλά από τα υλικά που χρησιμοποιούνται, όπως χημικά μονωτικά, επιστρώσεις στα παράθυρα και χρωματισμοί, περιέχουν ουσίες που μολύνουν το περιβάλλον όταν απορρίπτονται στο έδαφος (υδράργυρος και άλλα βαριά μέταλλα).

Αρχιτέκτονας: William McDonough

2. ΤΟ ΣΠΙΤΙ - ΕΡΠΕΤΟ

090513_gg_to-prasino-spiti_2_553x365

Το κέλυφος (δέρμα) αυτού του σπιτιού είναι το σημαντικότερο στοιχείο για την επιβίωσή του. Είναι «διμορφικό», δηλαδή προσαρμόζεται στις εξωτερικές συνθήκες. Παίρνει σκούρο χρώμα κατά τη διάρκεια των ζεστών ημερών για να μονώσει το εσωτερικό και να το προστατέψει από την υπερθέρμανση, ενώ τις ψυχρότερες μέρες γίνεται διαφανές για να απορροφήσει όσο το δυνατόν περισσότερο φως και θερμότητα από τον ήλιο.

Το κέλυφος λειτουργεί και ως συλλέκτης νερού από τη βροχή και από τη συμπύκνωση για να καλυφθούν οι ανάγκες του σπιτιού. Η λειτουργία αυτή είναι εμπνευσμένη από τη σαύρα της ερήμου που μαζεύει σταγονίδια νερού από το δέρμα της.

Η φιλοσοφία του σπιτιού - ερπετό είναι να μιμηθεί τον τρόπο που η φύση αντιμετωπίζει τα προβλήματα προσαρμογής και επιβίωσης και παράλληλα να χρησιμοποιεί την τεχνολογία με τον καλύτερο τρόπο. Πρόκειται για μια διττή αντιμετώπιση που βλέπει το σπίτι ως χώρο ζωής και όχι απλά ως τεχνική κατασκευή που καταναλώνει ενέργεια.

Η εσωτερική διαμόρφωση είναι επίσης ευέλικτη, όπως και το κέλυφος. Τοίχοι και έπιπλα στηρίζονται σε ρόδες για εύκολη μετακίνηση, καθώς τα δωμάτια που χρησιμοποιούνται λιγότερο κατά τη διάρκεια της μέρας (όπως υπνοδωμάτια) υποχωρούν για να δοθεί περισσότερος χώρος σε πιο «ενεργά» σημεία διαβίωσης, όπως το καθιστικό. Οι τουαλέτες και τα ντους έχουν χωριστεί έτσι ώστε να εξυπηρετούνται περισσότερα άτομα σε λιγότερα τετραγωνικά βοηθητικών χώρων.

Το σπίτι συνδυάζει σύγχρονες τεχνολογίες, όπως τα ηλιακά πανέλα στους τοίχους και τη στέγη που παράγουν ηλεκτρισμό και ζεστό νερό, με παραδοσιακές τεχνικές, όπως καμινάδες που προκαλούν την κατακόρυφη κίνηση του αέρα και ενισχύουν τον φυσικό αερισμό. Η όψη του είναι μοντέρνα, εντάσσεται όμως εύκολα και σε μια παραδοσιακή γειτονιά υιοθετώντας και κάποιες συμβατικές μορφές. Το χαρακτηριστικό του σημείο είναι μια προεξοχή στην πρόσοψη από όπου οι ιδιοκτήτες του μπορούν να παρατηρούν το δρόμο, τους γείτονες και τον ορίζοντα - κάτι που προσφέρει αίσθημα ασφάλεια.

Αρχιτέκτονες: Cook + Fox

3. ΤΟ ΣΠΙΤΙ - ΜΠΟΣΤΑΝΙ

alt

cl2

cl3

cl4

cl5

Το αντικείμενο αυτής της ιδέας δεν αφορά μόνο την αρχιτεκτονική αλλά και το μέλλον της παραγωγής φαγητού. Οι σχεδιαστές του το αποκαλούν «βρώσιμο σπίτι». Η πρόσοψή του αποτελείται από έναν κατακόρυφο κήπο όπου καλλιεργείται αρακάς, ντομάτες, ρόκα και πράσινο τσάι, τα οποία οι ιδιοκτήτες του σπιτιού μπορούν να κόβουν και να τα χρησιμοποιούν για τα καθημερινά τους γεύματα. Ο κήπος αυτός προσφέρει επίσης σκιά και δροσίζει το σπίτι καθώς απορροφά τη θερμότητα καλύτερα από ότι ένας τοίχος από ξύλο, σοβά ή γυαλί.

Εκτός από τον κάθετο κήπο, το σπίτι διαθέτει στην οροφή του δεξαμενή συλλογής και αποθήκευσης βρόχινου νερού για την εξυπηρέτηση των αναγκών του. Η δεξαμενή λειτουργεί και ως μονωτική ζώνη προσφέροντας δροσιά. Στη στέγη φιλοξενούνται και μικρές ανεμογεννήτριες για την παραγωγή οικιακής ηλεκτρικής ενέργειας.

Το σπίτι διατάσσεται σε τρείς ορόφους σαν μια μικρή αστική πολυκατοικία ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση ενέργειας και να εξοικονομηθεί δομημένος χώρος. Οι τρείς όροφοι είναι ο καθένας ένα προκατασκευασμένο κοντέινερ που μπορεί να μετακινηθεί, ανεξάρτητα ή όλα μαζί, σε άλλο σημείο. Η προκατασκευή συνδυάζεται στη σημερινή πραγματικότητα με χαμηλής ποιότητας κτήρια και η ιδέα αυτή επιδιώκει να αναιρέσει αυτή την προκατάληψη. Η τυποποιημένη κατασκευή των προκατασκευασμένων σπιτιών περιορίζει τις κακοτεχνίες λόγω των οποίων σπαταλιέται ενέργεια. Τα τμήματα μιας τυποποιημένης κατασκευής μεταφέρονται τέλος ευκολότερα στο σημείο εγκατάστασης και περιορίζεται έτσι η ενέργεια που απαιτείται γι' αυτό το σκοπό.

Αρχιτέκτονες: Rios Clementi Hale Studios

4. ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

090513_gg_to-prasino-spiti_4_full-smaller

Το να κοιτά στο μέλλον δεν είναι ο μοναδικός τρόπος για να είναι κανείς καινοτόμος. Ο αρχιτέκτονας σε αυτή την περίπτωση ανακαλύπτει ξανά αρχαίες βιοκλιματικές τεχνικές και τις ενισχύει με άλλες σύγχρονες. Τα σύγχρονα ηλιακά πανέλα στους τοίχους και την οροφή παράγουν ηλεκτρισμό και ζεστό νερό, ενώ η παραδοσιακή καμινάδα φυσικού εξαερισμού που ενσωματώνει στο σχεδιασμό αποτελεί μια αρχαία μορφή air-conditioning. Η λειτουργία της καμινάδας βασίζεται στη διαφορά πίεσης στο εσωτερικό της με το περιβάλλον που ωθεί το ζεστό αέρα να ανεβαίνει προς τα πάνω και να απομακρύνεται. Παράλληλα ψυχρότερος αέρας κινείται απ' έξω προς το εσωτερικό του σπιτιού για να καλύψει το κενό δημιουργώντας ένα ευχάριστο «αεράκι» που δροσίζει τους κατοίκους του σπιτιού.

Το σπίτι αυτό λειτουργεί επίσης ως πηγή τροφής καθώς στα σχέδια του αρχιτέκτονα είναι η επικάλυψη των τοίχων με πεπονιές. Παράλληλα σε μια τεχνητή λίμνη στον κήπο θα εκτρέφονται ψάρια προς κατανάλωση, ένας χαμηλού ενεργειακού φορτίου τρόπος πρόσληψης πρωτεϊνών για τους ενοίκους.

Προτεραιότητα πάντως για τον αρχιτέκτονα αποτελεί, εκτός από τη διαμόρφωση των ανεξάρτητων κατοικιών, η δημιουργία μιας γειτονιάς φιλικής προς τους πεζούς. Το σπίτι δεν πρέπει να είναι παράξενο, αλλά αντίθετα απλό και κατανοητό από τους πολλούς και, τελικά, «αγαπητό» από αυτούς.

Αρχιτέκτονας: SteveMouzon

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Και οι τέσσερεις αρχιτέκτονες συμφωνούν σε ένα πράγμα: Η σημαντικότερη έννοια βιωσιμότητας στο σχεδιασμό της κατοικίας είναι η «συμπαγής» κατασκευή. Θα πρέπει δηλαδή να καλύπτουμε τις ανάγκες μας σε όσο το δυνατόν μικρότερους χώρους. «Όσο μικρότερο είναι αυτό που φτιάχνεις, τόσο πιο βιώσιμο είναι». Απαιτείται συνεπώς επαναξιολόγηση των αξιών και των αναγκών μας, καθώς παράλληλα επανεξετάζουμε την ιδέα της κατοικίας.

 

Σημ: Το κείμενο αυτό είναι περίληψη του αρχικού που δημοσιεύθηκε στη WSJ στις 27/4/2009

ΠΗΓΗ: http://www.ecodomisi.gr