altΤου Γεράσιμου  Ζώτου
Πριν από μερικά χρόνια οι αναλυτές της αγοράς του Ιnternet θεωρούσαν έναν από τους βασικούς ανασταλτικούς παράγοντες στη διείσδυση του Ιnternet και των υπηρεσιών του το περιεχόμενο. Από τότε έως σήμερα έχει «κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι», με αποτέλεσμα το περιεχόμενο του Διαδικτύου που παράγεται από τον πολιτιστικό και δημιουργικό τομέα

μόνο στην Ευρώπη εμφανίζει ετήσιο κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 650 δισ. ευρώ 

Έτσι, δεν είναι καθόλου τυχαίο το ότι το ευρωπαϊκό περιεχόμενο αποτελεί μια σημαντική πρόκληση και τεράστιο οικονομικό θέμα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Μάλιστα, η ευρωπαϊκή αγορά ψηφιακού περιεχομένου, το οποίο περιλαμβάνει βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά, μουσικά έργα και ηχογραφήσεις, ταινίες, βίντεο κατά παραγγελία και βιντεοπαιχνίδια, αντιπροσωπεύει το 2,6% του ΑΕΠ της ΕΕ, απασχολώντας περισσότερο από 3% του εργατικού δυναμικού της ΕΕ.

Σύμφωνα με την άποψη της ΕΕ, οι αρμόδιοι για τη χάραξη πολιτικής στην Ευρώπη οφείλουν να προστατεύουν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, ιδίως στο πλαίσιο ενός εξελισσόμενου οικονομικού και τεχνολογικού περιβάλλοντος. Σύμφωνα με μελέτες της Επιτροπής, μια γνήσια ενιαία αγορά, χωρίς σύνορα, για διαδικτυακό δημιουργικό περιεχόμενο θα μπορούσε να τετραπλασιάσει τα έσοδα λιανικής του κλάδου του δημιουργικού περιεχομένου, εφόσον ληφθούν σαφή και φιλικά προς τον καταναλωτή μέτρα από τη βιομηχανία και τις δημόσιες αρχές. Η διάθεση ψηφιακού περιεχομένου προσφέρει συνεπώς σημαντικές ευκαιρίες για την Ευρώπη, τη θέτει όμως συγχρόνως αντιμέτωπη με πολλές προκλήσεις. Κατ΄ αρχάς, υπάρχουν εμπόδια στην ψηφιακή διανομή, τα οποία είναι κυρίως κανονιστικά και μπορούν σε μεγάλο βαθμό να μην επιτρέψουν τη δημιουργικότητα και την καινοτομία. Επιπλέον, η παράνομη χρήση των προϊόντων αυτών σε μεγάλη κλίμακα είναι δυνατόν να διακυβεύσει την ανάπτυξη μιας οικονομικά βιώσιμης ενιαίας αγοράς ψηφιακού περιεχόμενου. Χρειάζεται επομένως να προωθηθεί πολύ περισσότερο η νόμιμη προσφορά περιεχομένου σε διασυνοριακό επίπεδο.

Στο πλαίσιο αυτό οι υπηρεσίες των επιτρόπων για την Κοινωνία της Πληροφορίας και τα Μέσα Ενημέρωσης υπό την κυρία Βίβιαν Ρέντινγκ και για την Εσωτερική Αγορά υπό τον κ. Μακ Κρίβι συνέταξαν από κοινού έγγραφο προβληματισμού, το οποίο περιγράφει αφενός τις προκλήσεις για τρεις ομάδες εμπλεκομένων φορέων, δηλαδή τους κατόχους δικαιωμάτων, τους απλούς καταναλωτές και τους εμπορικούς χρήστες, και ταυτόχρονα καλεί όλους τους ενδιαφερομένους να συμμετάσχουν σε ευρύ διάλογο σχετικά με τις δυνατότητες αντιμετώπισης των προκλήσεων αυτών.

Όπως επισημαίνεται, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και το Διαδίκτυο είναι δύο κινητήριες δυνάμεις δημιουργικότητας και καινοτομίας προς το κοινό όφελος όλων των Ευρωπαίων. Οι παράγοντες αυτοί πρέπει να συνεκτιμηθούν στη σχεδιαζόμενη νέα, ανταγωνιστική και ανοδικά κινούμενη ενιαία ψηφιακή αγορά. Μια τέτοια ενιαία ψηφιακή αγορά μπορεί να διαμορφωθεί μόνο με τη συμμετοχή των δημιουργών περιεχομένου αφενός και με τους ενδιαφερόμενους χρήστες και καινοτόμους καταναλωτές της ψηφιακής γενιάς. Ως βασική προτεραιότητα η κυρία Ρέντινγκ τα επόμενα χρόνια έθεσε τη διαμόρφωση, σε συνεργασία με άλλους επιτρόπους, ενός απλού, εύχρηστου για τους καταναλωτές νομικού πλαισίου για τη διασυνοριακή διάθεση του ψηφιακού περιεχομένου στην ΕΕ, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα ισχυρή προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και δίκαιη αμοιβή των δημιουργών.

Από την άλλη πλευρά, ο επίτροπος κ. Μακ Κρίβι θεωρεί ότι η προστασία της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, τα πνευματικά δικαιώματα, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα εμπορικά σήματα ή σχέδια βρίσκονται στον πυρήνα της οικονομίας της γνώσης και έχουν καίρια σημασία για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Αυτό αποτελεί προτεραιότητα για μεταρρύθμιση: στήριξη σε υγιές και συγκεκριμένο οικονομικό υπόβαθρο, όχι απλώς σε νομικές έννοιες, και επικέντρωση σε λύσεις που προωθούν την καινοτομία και τις επενδύσεις στην πραγματική ζωή.

 

  • Οι κανόνες

Σύμφωνα με την Επιτροπή, χρειάζονται ειδικοί κανόνες προς όφελος των καταναλωτών και της ανταγωνιστικότητας προκειμένου να δημιουργηθεί μια γνήσια ενιαία αγορά δημιουργικού περιεχομένου στο Διαδίκτυο. Για να επιτευχθεί αυτό ορίστηκαν τρία πεδία στα οποία πρέπει να ληφθούν νομοθετικά μέτρα με σκοπό:

* Να εξασφαλιστεί η ανταμοιβή της δημιουργικότητας ώστε να ωφεληθούν οι δημιουργοί και οι κάτοχοι δικαιωμάτων και να ανθήσει η πολιτιστική ποικιλία της Ευρώπης στον «ψηφιακό κόσμο».

* Να δοθούν στους καταναλωτές, σε σαφώς καθορισμένες τιμές, νόμιμα μέσα πρόσβασης, οπουδήποτε και οποτεδήποτε, σε ευρύ φάσμα περιεχομένων μέσω των ψηφιακών δικτύων.

* Να εξισωθούν οι όροι ανταγωνισμού για τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα και τις καινοτόμες λύσεις για διανομή δημιουργικού περιεχομένου ανά την ΕΕ. Στο πλαίσιο των διεξαγόμενων συζητήσεων σχετικά με τις προτεραιότητες του ευρωπαϊκού ψηφιακού θεματολογίου και προκειμένου να συμβάλει σε ανάλογες συζητήσεις που διεξάγονται σε εθνικό επίπεδο, η Επιτροπή επιθυμεί να επικεντρώσει τον διάλογο σε πρακτικά μέτρα για την προώθηση νέων επιχειρηματικών μοντέλων, πρωτοβουλιών του κλάδου και καινοτόμων λύσεων, καθώς και στην ενδεχόμενη ανάγκη εναρμόνισης, επικαιροποίησης ή αναθεώρησης των ισχυόντων κανόνων της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.

 

 

  •  Η ελληνική πραγματικότητα


Στην τελευταία έρευνα που πραγματοποιήθηκε για τη χώρα μας, το 2008, η Ελλάδα από πλευράς «ψηφιακής ετοιμότητας» κατέλαβε την 30ή θέση ανάμεσα σε 70 χώρες, βελτιώνοντας την επίδοσή της κατά δύο θέσεις σε σχέση με το 2007. Υψηλότερες βαθμολογίες παρουσιάζει στις κατηγορίες του νομικού περιβάλλοντος (περιλαμβάνοντας κριτήρια όπως αποδοτικότητα του παραδοσιακού νομικού πλαισίου, νόμοι για την προστασία του Διαδικτύου, επίπεδο λογοκρισίας και ευκολία έναρξης λειτουργίας μιας επιχείρησης) και του κοινωνικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος (περιλαμβάνοντας κριτήρια όπως επίπεδο εκπαίδευσης, επίπεδο γνώσης του Διαδικτύου, βαθμός επιχειρηματικότητας, τεχνικές δεξιότητες της εργατικής τάξης και βαθμός καινοτομίας).

Σύμφωνα με τον Δείκτη Δικτυακής Ετοιμότητας (Νetwork Readiness Ιndex - ΝRΙ) για το 2007-2008, που καλύπτει 127 ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, στα αδύνατα σημεία της Ελλάδας συγκαταλέγεται η απουσία στρατηγικής και κατάλληλων ρυθμίσεων από την κυβέρνηση στην προώθηση των τεχνολογιών πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών, καθώς και η απουσία ψηφιακού περιεχομένου.