Αυτοοργάνωση, κοινωνική ευαισθησία και αλληλέγγυο εμπόριο αποτελούν τα συστατικά οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στη Θεσσαλονίκη, με στόχο την επαγγελματική και κοινωνική επανένταξη προσφύγων, απεξαρτημένων, ατόμων με ειδικές ανάγκες, αστέγων και γενικότερα ανθρώπων που ανήκουν στις ευάλωτες, κοινωνικά, ομάδες.

 

Παράδειγμα κοινωνικής επιχείρησης που προσφέρει επαγγελματική διέξοδο σε άτομα με νοητική υστέρηση, αποτελεί η υπηρεσία Ατόμων με Αναπηρία του δήμου Συκεών, που είναι πρωτοπόρος στις δράσεις του στην ειδική αγωγή, σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Από το 1992 έχει δημιουργήσει δύο εργασιακές μονάδες, το εργαστήριο ανακύκλωσης και χειροτεχνικών κατασκευών και το πλυντήριο-σιδερωτήριο, όπου απασχολούνται άτομα με νοητική υστέρηση.

“Στο πλυντήριο εργάζονται 13 ΑΜΕΑ και δύο εκπαιδεύτριες και πελάτες μας είναι κομμωτήρια, ταβέρνες, αθλητικοί σύλλογοι, παιδικοί σταθμοί, ΚΑΠΗ, αλλά και πολλοί γείτονες, που εκτιμούν ιδιαίτερα τη δουλειά μας και μας επέλεξαν, λόγω της ποιότητας και των ανταγωνιστικών τιμών”, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η υπεύθυνη της μονάδας, Στέλλα Βόβουρα.

Κυρίαρχο ζήτημα βέβαια αποτελεί η μεγαλύτερη αυτονόμηση των εργαζομένων σε όλα τα επίπεδα, με μαθήματα αποδεκτής κοινωνικής συμπεριφοράς, συνεργασίας και συνέπειας ως προς το ωράριο.

“Το πλυντήριο πλέον έχει τζίρο περίπου 25.000 ευρώ ετησίως και καταφέρνει να εξασφαλίζει ένα μικροεισόδημα στα άτομα που απασχολεί”, προσθέτει η κ.Βόβουρα.

Στο εργαστήριο χειροτεχνίας ,που συστεγάζεται με το πλυντήριο, σε ακίνητο επί της Ν. Παρασκευά, εργάζονται 16 άτομα, τα οποία κατασκευάζουν ευχετήριες κάρτες από ανακυκλωμένο χαρτί, εποχιακά είδη, χριστουγεννιάτικα και πασχαλινά καθώς επίσης εικόνες, γλάστρες και άλλα πήλινα διακοσμητικά. Τα προϊόντα διατίθενται τόσο σε χονδρική όσο και σε λιανική πώληση.

“Θέλουμε το δίχτυ της κοινωνικής προστασίας να το ‘τεντώσουμε’ και σε άλλες περιοχές, όπως στη Νεάπολη, με ιδίους πόρους, μαζί με οικονομική ενίσχυση από ευρωπαϊκά προγράμματα”, σημειώνει ο αντιδήμαρχος κοινωνικής πολιτικής του δήμου Συκεών, Δημήτρης Απατσίδης.

Catering από πρώην ψυχικά ασθενείς

Στο Ψυχιατρείο Θεσσαλονίκης, 116 πρώην ασθενείς κάνουν τα δικά τους επαγγελματικά “βήματα”, μέσα από οχτώ εργαστήρια, που απαρτίζουν τον Κοινωνικό Συνεταιρισμό Περιορισμένης Ευθύνης.

Ο Κοινωνικός Συνεταιρισμός Περιορισμένης Ευθύνης (Κοι.Σ.Π.Ε.) Δυτικού Τομέα Ψυχικής Υγείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το 2005, με το νομικό πλαίσιο για την “Ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Ο Κοι.Σ.Π.Ε. είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, με περιορισμένη ευθύνη των μελών του, εδρεύει εντός του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, έχει εμπορική ιδιότητα και αποτελεί μονάδα ψυχικής υγείας. Αποτελεί μια ιδιαίτερη μορφή επιχειρηματικής δραστηριότητας, που απαντά στην επαγγελματική και κοινωνική ένταξη των ατόμων με ψυχοκοινωνικά προβλήματα, συμβάλλοντας στη θεραπεία τους και στην κατά το δυνατόν οικονομική τους αυτάρκεια.

“Τα οχτώ εργαστήρια, όπου απασχολούνται πρώην ασθενείς, είναι το ραφείο, το κηροποιείο, το ξυλουργείο, το αγρόκτημα, το συνεργείο καθαρισμού, το κυλικείο και το εστιατόριο, που λειτουργούν εντός του ψυχιατρικού νοσοκομείου, καθώς και το τμήμα τροφοδοσίας”, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Κοι.Σ.Π.Ε. Σωτήρης Χατζηδανιήλ.

Τα πιο προσοδοφόρα πάντως εργαστήρια είναι όσα σχετίζονται με την εστίαση, δηλαδή το κυλικείο, το εστιατόριο και η τροφοδοσία, καθώς προμηθεύουν με φαγητό, έπειτα από διαγωνισμό, τα οικοτροφεία του ψυχιατρείου, διάφορους δήμους, κάποιες εκδηλώσεις του πανεπιστημίου και ιδιώτες. Σε όλα τα εργαστήρια, όπως διαβεβαιώνει ο κ.Χατζηδανιήλ, πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις, από πλευράς υποδομών και πιστοποίησης, και οι τιμές είναι από τις πιο ανταγωνιστικές στην ελεύθερη αγορά.

“Ωστόσο, είναι σπάνιο φαινόμενο η επιλογή των υπηρεσιών μας, λόγω κοινωνικών κριτηρίων. Επικρατεί μόνο η λογική της πιο οικονομικής προσφοράς”, ξεκαθαρίζει ο κ.Χατζηδανιήλ.

Πάντως για τους εργαζόμενους, ηλικίας από 25 έως 60 ετών, οι επιχειρήσεις αυτές, από τις οποίες αμείβονται με μισθό ανειδίκευτου εργάτη, είναι μία σημαντική ώθηση για την “είσοδό” τους στην ελεύθερη αγορά.

“Η αναγνώριση των κόπων τους στην πραγματική κοινωνία και όχι στο ψυχιατρείο, έχει ιδιαίτερη αξία και συμβάλλει στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησής τους”, αναφέρει ο κ.Αηδονόπουλος, διευθυντής της μονάδας επανένταξης ψυχικά ασθενών.

Οι φθηνότερες τιμές κριτήριο για την επιλογή κοινωνικής επιχείρησης

Η παλαιότερη πάντως κοινωνική επιχείρηση είναι, σύμφωνα με τον διευθυντή της, Γιώργο Καραβελάκη, το λιθογραφείο του ΚΕΘΕΑ, που λειτουργεί από το 1990.

Η μονάδα γραφικών τεχνών KEΘEA, ΣXHMA & ΧPΩMA, που φιλοξενείται στο χώρο της θεραπευτικής κοινότητας ΙΘΑΚΗ, είναι οικονομικά αυτοδύναμη και λειτουργεί με επαγγελματική οργάνωση, στο πλαίσιο της ελεύθερης αγοράς, εξυπηρετώντας πελάτες από το χώρο της βιομηχανίας, του εμπορίου και των υπηρεσιών.

“Η μονάδα απασχολεί μόνιμα 33 εργαζομένους, εκ των οποίων το 1/3 είναι απόφοιτοι θεραπευτικών προγραμμάτων του ΚΕΘΕΑ και είναι τουλάχιστον ενάμιση χρόνο ‘καθαροί’”, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ.Καραβελάκης.

Παράλληλα, στο τυπογραφείο κάθε χρόνο, απασχολούνται μέχρι 10 απεξαρτημένοι, που βρίσκονται στο στάδιο της κοινωνικής επανένταξης με στόχο, όταν ολοκληρώσουν την εκπαίδευσή τους, να απασχοληθούν σε επιχειρήσεις του κλάδου.

“Ωστόσο, ενώ πριν από λίγα χρόνια, οι απόφοιτοί μας ήταν περιζήτητοι, τα τελευταία δύο χρόνια αντιμετωπίζουμε σοβαρό πρόβλημα απορρόφησής τους από επιχειρήσεις, που πλήττονται κι αυτές από την οικονομική κρίση”, υπογραμμίζει ο κ.Καραβελάκης.

Πάντως, όπως ξεκαθαρίζει, το κοινωνικό στάτους της μονάδας, δεν αποτελεί παράγοντα προτίμησης στην ελεύθερη αγορά.

“Πορευόμαστε όλα αυτά τα χρόνια με γνώμονα τις πραγματικές υπηρεσίες που έχει ανάγκη η αγορά, με αποτέλεσμα οι πελάτες μας να μας προτιμούν για ό,τι προσφέρουμε. Δεν θα επιβιώναμε, αν στηριζόμασταν στο γεγονός ότι είμαστε κοινωνική επιχείρηση”, καταλήγει.

Το δικό της Παραγωγικό Εργαστήρι, στο οποίο συμμετέχουν άτομα με αναπηρία, πρόσφυγες, μετανάστες και άτομα από ευάλωτες κοινωνικά ομάδες, έχει δημιουργήσει και η Εθελοντική Εργασία Θεσσαλονίκης.

Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Μακρή, το Εργαστήρι προσφέρει κυρίως τεχνική και οργανωτική υποστήριξη θεατρικών και χορευτικών παραστάσεων, κινηματογραφικών ή βίντεο λήψεων, συναυλιών, θεατρικών και καρναβαλικών εκδηλώσεων ή παραστάσεων.

Μερικά από τα σημαντικότερα πράγματα που έκανε το Παραγωγικό Εργαστήρι μέχρι σήμερα είναι εκθετήρια για το πρόγραμμα “ΕΓΝΑΤΙΑ” του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης-Θεσσαλονίκη ’97, σκηνικά για το βίντεο και τη συναυλία του Γκόραν Μπρέγκοβιτς, καρναβαλικές κατασκευές για το δήμο Αμπελοκήπων, στήσιμο πολλών εικαστικών εκθέσεων και σκηνικά για διάφορες τηλεοπτικές εκπομπές.

“Η κουτάλα του ξενώνα”

Τη δική τους … κουτάλα ανακατεύουν τέσσερις φορές την εβδομάδα, σε αυτοοργανωμένα στέκια της Θεσσαλονίκης, οι ένοικοι του ξενώνα προσφύγων, υπό την αρωγή της Αντιρατσιστικής Πρωτοβουλίας Θεσσαλονίκης.

“Η κουτάλα του ξενώνα”, όπως ονομάζεται η δράση, “μαγειρεύει” αφγανικό φαγητό κάθε Πέμπτη στο “Σχολείο για τη Μάθηση της Ελευθερίας” (Βασιλέως Γεωργίου και Μπιζανίου), κάθε Παρασκευή στο στέκι “Ετεροτοπία”, (Ίωνος Δραγούμη με Πτολεμαίων), κάθε Σάββατο στο Στέκι μεταναστών- Κοινωνικό κέντρο (Ερμού με Βενιζέλου) και κάθε Κυριακή μεσημέρι στο “Μικρόπολις” (Βενιζέλου και Β. Ηρακλείου 18).

“Πρόκειται για μία πρωτοβουλία που έχει ξεκινήσει το τελευταίο δίμηνο από Αφγανούς πρόσφυγες, που μαγειρεύουν γεύσεις από τη χώρα τους για την οικονομική ενίσχυση του ξενώνα, όπου ζουν”, λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ανδρέας από την Αντιρατσιστική.

Όπως εξηγεί, το 25% των εσόδων πηγαίνει στο ταμείο του ξενώνα για τις εβδομαδιαίες προμήθειες σε τρόφιμα, καθώς τα βραδινά γεύματα και το φαγητό τα Σαββατοκύριακα τα επωμίζονται οι ίδιοι, και τα υπόλοιπα χρήματα τα μοιράζονται ισότιμα οι ένοικοι του ξενώνα που συνεισέφεραν στην παρασκευή και το σερβίρισμα του φαγητού.

“Τα μεροκάματα είναι πάνω από 30 σε εβδομαδιαία βάση και πρόκειται για μία πρώτη προσπάθεια να σταθούν οικονομικά στα πόδια τους. Μ΄ αυτό τον τρόπο αυτοσυντηρούνται και ευελπιστούν η δράση τους να ‘απλωθεί’ και σε άλλους χώρους ώστε να μπορέσουν να αυτονομηθούν” υπογραμμίζει ο Ανδρέας.

Όσον αφορά το… μενού, φροντίζουν πάντα να έχουν ένα πιάτο χωρίς κρέας, όπως ρύζι με σταφίδες και μία σαλάτα, ενώ το κόστος κάθε πιάτου ανέρχεται από 2 έως 3 ευρώ.

http://www.athina984.gr