Της Ξένιας Κουτσογιάννη
Πριν από μερικές ημέρες κάναμε με μερικούς συνεργάτες, μια μικρή περιοδεία σε κάποια ορεινή περιοχή της Ελλάδας, προκειμένου να οργανώσουμε μια δράση οικολογικής ευαισθητοποίησης κι ενημέρωσης για λογαριασμό μιας ομάδα ξένων συνεργατών και φίλων. Μιλήσαμε με κάθε είδους επαγγελματίες, τοπικούς συλλόγους, οργανώσεις και φορείς και με έκπληξη διαπιστώσαμε

ότι οι περισσότεροι, αφού άκουσαν και γλυκάθηκαν… έκαναν ότι περνούσε από το χέρι τους προκειμένου να «ρίξουν» ή να υποτιμήσουν τους άλλους και να «φάνε» κατ’ αποκλειστικότητα τον «πελάτη»! Και το κακό δεν είναι αυτό. Το κακό είναι ότι όταν επιστρέψαμε και το συζητήσαμε με φίλους και γνωστούς οι περισσότεροι βρήκαν τη συμπεριφορά αυτή φυσιολογική αν όχι αναμενόμενη!

Σε περίοδο κρίσης κι «αναδουλειάς» αυτό που ισχύει, είναι ο νόμος της ζούγκλας: «Ο θάνατός σου η ζωή μου».

 

Κι όμως δουλεύει!
Το όραμα για μία καινούργια κοινωνία είναι ακόμα αδιαμόρφωτο για τους περισσότερους, με αποτέλεσμα αρκετοί από εμάς να βλέπουν ένα πλήρες αδιέξοδο και να μην είναι, τουλάχιστον προς το παρόν, διατεθειμένοι να εγκαταλείψουν το παλιό, που δεν δουλεύει, προς χάριν του καινούργιου που είναι ακόμα αδοκίμαστο κι επομένως τρομακτικό!

Κι όμως!  Η κοινωνική ενότητα λειτουργεί ταυτόχρονα σαν ασπίδα προστασίας απέναντι σε οποιεσδήποτε επιθέσεις αλλά και σαν τεράστια δύναμη πίεσης σε ό,τι είναι αναγκαίο να αλλάξει. Κι αυτό που πρέπει να αλλάξει είναι, πρώτα από όλα, η νοοτροπία του σκεπτόμενου Έλληνα που είναι  κοινωνικά και περιβαλλοντολογικά ευαισθητοποιημένος κι αντιλαμβάνεται τη κοινωνία γενικά και τις Οργανώσεις της Κοινωνίας Πολιτών ειδικότερα, σαν δίκτυ προστασίας απέναντι στα σημεία των καιρών.

Ο τρίτος δρόμος
«Όποιος δεν αναζητά το ανέλπιστο δεν θα το βρει ποτέ», λέει ο Ηράκλειτος και σήμερα «ανέλπιστο» είναι αυτό που θα μας κρατήσει ζωντανούς, παραγωγικούς κι αισιόδοξους μέσα τη κρίση. Κι αυτό δεν είναι άλλο από την κοινωνική αλληλεγγύη. Ο νέος νόμος, με τον ξύλινο τεχνοκρατικό  λόγο που μιλούν όλοι οι νόμοι, επιθυμεί να θεσμοθετήσει ακριβώς αυτό: την κοινωνική αλληλεγγύη μέσα από αναπτυξιακές κοινωνικές συμπράξεις.

Η κοινωνική οικονομία, ως τρίτος τομέας της οικονομίας μπορεί να αποτελεί νεολογισμό για την Ελλάδα. Όμως, η δυναμική των κοινωνικών συμπράξεων έχει με επιτυχία δοκιμαστεί στον υπόλοιπο δυτικό κόσμο κι έχει έμπρακτά μειώσει το κόστος των κοινωφελών υπηρεσιών συμβάλλοντας σημαντικά στη τοπική απασχόληση.  Κι αυτό δεν οφείλεται σε κάποια πολύπλοκη οικονομική εξίσωση αλλά σε δυο εξαιρετικά απλούς λόγους.  Πρώτον, οι κοινωνικές συμπράξεις δραστηριοποιούνται κυρίως σε τομείς που το κράτος και οι επιχειρήσεις είτε δεν επιθυμούν είτε δεν μπορούν και δεύτερον οι κοινωνικές συμπράξεις δεν αποσκοπούν στον πλουτισμό, πατώντας επί πτωμάτων, αλλά σε μια αξιοπρεπή και τίμια αμοιβή – ανταμοιβή για την προσφορά τίμιων υπηρεσιών κοινωνικής αλληλεγγύης.

Το δίλημμα της ενηλικίωσης
Έχει έρθει το πλήρωμα του χρόνου να λυτρωθούμε σαν λαός από τα δεσμά του παρελθόντος. Να σταματήσουμε να ασχολούμαστε με το τι δεν κάνουν οι άλλοι και να κοιτάξουμε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς. Το αργόσχολο, αργόμισθο, υπερτροφικό κράτος στο οποίο, τόσα χρόνια, επιτρέπαμε να μας χειραγωγεί και να μας ευνούχιζε παραπαίει κι αργοπεθαίνει. Σαν υπεύθυνοι, ενήλικες, σκεπτόμενοι πολίτες είμαστε υποχρεωμένοι να αλλάξουμε σελίδα. Ο ατομικισμός, το εύκολο κέρδος κι η παράδοση της ελευθερίας μας στα χέρια του κράτους-κηδεμόνα που φρόντιζε για εμάς - χωρίς εμάς, μάς οδήγησαν στο χείλος της αβύσσου. Σήμερα, οι αναπτυξιακές συμπράξεις που προβλέπει ο νόμος για την κοινωνική οικονομία, προσφέρουν, για πρώτη φορά, τη δυνατότητα της αξιοποίησης του κοινωνικού, εθελοντικού και ηθικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη της κοινωνικής επιχειρηματικότητας σε τομείς κοινωνικής ωφέλειας.

Κατά παράδοξο τρόπο αυτό το ίδιο κράτος μας πετάει τώρα ένα σωσίβιο. Αυτό των κοινωνικών συμπράξεων. Στο χέρι μας είναι είτα να το αρπάξουμε είτε να … πάμε να πνιγούμε!