Τoυ Παναγιώτη Δ. Κάρδαρη
Σε έναν κόσμο που διαρκώς αλλάζει και μεταβάλλεται, σε ένα κόσμο που οι δομές τις κοινωνίας και οι οικονομικές συνθήκες είναι ασταθείς και οι παλαιές κοινωνικές, οικονομικές και επιχειρηματικές μορφές, μέσα στον Κυκεώνα των αγορών, δίνουν την θέση τους σε νέες, οι οποίες με την σειρά τους έχουν ημερομηνία λήξης ένα μόνο πράγμα έχει αποδειχθεί σταθερό όπλο κατά της διαρκούς αστάθεια

και αυτό είναι η συνεργασία μεταξύ των πολιτών, μια συνεργασία που ονομάστηκε συνεταιρισμός και πιο σύγχρονα κοινωνικός συνεταιρισμός.
Η οικονομική κρίση που έχει σαρώσει τον οικονομικό και κοινωνικό ιστό της χώρας μας σαν θύελλα δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία, το ζήτημα πάντοτε σε αυτές τις κρίσεις ήταν ο τρόπος με τον οποίο τις αντιμετώπιζε η κοινωνία με εσωστρέφεια ή με εξωστρέφεια. Και τελικά, μέσα από την σκληρή εμπειρία των κρίσεων, οι κοινωνίες κατάλαβαν ότι την διαρκή αλλαγή του κοινωνικού και οικονομικού γίγνεσθαι μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο η εσωστρέφεια.

Οι κοινωνικοί συνεταιρισμοί, είναι μια μορφή επιχειρηματικότητας φιλική προς την κοινωνία και επίσης ανθεκτική μέσα στο χρόνο και μπορεί να χαρακτηριστεί «Παντός Καιρού» αφού ειδικά στον ελληνικό χώρο, η ιστορία τους χάνεται μέσα στα βάθη των σκοτεινών χρόνων της ιστορίας μας, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και του Οθωμανικού ζυγού.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο πρώτος ελληνικός κοινωνικός συνεταιρισμός και μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για όλους εμάς σήμερα. Τα Αμπελάκια ήταν ένας σκοτεινός και απομονωμένος λόφος και στερούνταν πλευστούς ποταμούς και εμπορικούς δρόμους όπου οι κάτοικοι του προσπαθούσαν να επιβιώσουν από την κτηνοτροφία, την οινοπαραγωγή μέσα σε ένα περιβάλλον αναρχίας και σκλαβιάς. Όμως οι Αμπελακιώτες κατάφεραν να ξεφύγουν από την μιζέρια, στην οποία τους είχαν ρίξει οι ιστορικές συγκυρίες. Πως το κατάφεραν αυτό; Σίγουρα όχι με την εσωστρέφεια και κατάθλιψη. Νίκησαν το τέρας της μιζέριας και της τότε κρίσης με τη δύναμη της συνεργασίας!

Όταν είδαν ότι η παραγωγή οίνου και η εκτροφή ζώων έπαψε να τους θρέφει όσο θα έπρεπε, πριν βυθιστούν στην παρακμή και οδηγηθούν στην εξαφάνιση, την μετανάστευση ή την παρανομία, αποφάσισαν να δημιουργήσουν συντροφιές παραγωγής κόκκινων νημάτων, χρησιμοποιώντας την τεχνογνωσία, που αποκόμισαν εργαζόμενοι σε άλλες βιομηχανικές περιοχές της εποχής. Έτσι αρχικά ιδρύθηκαν πέντε συντροφιές, οι οποίες αργότερα, το 1778, λόγω της αυξημένης ζήτησης και του ανταγωνισμού ενώθηκαν σε μία συντροφιά, η οποία ονομάστηκε "Κοινή Συντροφιά και Αδελφότης των Αμπελακίων". Όλοι οι Αμπελακιώτες, ήταν μέτοχοι σ' αυτή την καινοτόμο για την εποχή, συνεταιριστική επιχείρηση. Οι γαιοκτήμονες συμμετείχαν με την γη, οι κεφαλαιούχοι με τα χρήματα τους, οι τεχνίτες και οι εργάτες με την εργασία τους και μοιράζονταν δίκαια τα κέρδη, ανάλογα με τη συνεισφορά του καθενός.

Συνεταιριστικές συντροφιές τέτοιου τύπου αλλά σε μικρότερο βαθμό συναντάμε και στην Ύδρα, στα Ψαρρά, τις Σπέτσες, τον Τύρναβο και αλλού.

Η μεγάλη συντροφιά των Αμπελακίων έγινε το πρότυπο όλων των υπόλοιπων κοινωνικών συνεταιρισμών σε ολόκληρο τον κόσμο, καθώς για πρώτη φορά, στην ιστορία τα συμφέροντα κεφαλαίου και εργαζομένων ταυτίστηκαν σχεδόν πλήρως.

Ο Γάλλος Μπουλανζέ ζώντας στην χώρα μας πάνω από μια εικοσαετία αναφερόμενος στους συνεταιρισμούς της τονίζει ότι το «συνεταιρίζεσθαι» είναι έμφυτο στην Ελλάδα και πράγματι δεν έπεσε πολύ έξω γιατί στην Ελληνική Ψυχή, επικρατούν ήδη από την φιλοσοφική της αρχαιότητα οι αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και της δίκαιης κατανομής του πλόυτου.

Στην πείνα και την κακουχία που δοκίμαζε την Ευρώπη το 1840, απάντησαν οι κάθε είδους συνεταιρισμοί, θέτοντας τις βάσεις για τις συνεταιριστικές τράπεζες που εξαπλώθηκαν σε όλη την Ευρώπη και αποτέλεσαν πρόδρομο των πιστωτικών ενώσεων και του συνεταιριστικού πιστωτικού συστήματος αγροκτημάτων της Βορείου Αμερικής.

Στην Δανία και τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες άνθισαν οι κτηνοτροφικοί και οι γεωργικοί συνεταιρισμοί καθώς και σχολεία που εκπαίδευαν ενήλικες μετατρέποντας τους σε δραστήριους πολίτες!

Ένα τέτοιο σχολείο είναι και οι δράσεις του προγράμματος στο οποίο συμμετέχετε, ένα σχολείο το οποίο έχει σα στόχο να εκπαιδεύσει ενήλικους πολίτες ώστε να διεκδικήσουν το δικό τους καλύτερο μέλλον, την δική τους θέση στην νέα τάξη πραγμάτων, όπως αυτή διαμορφώθηκε μέσα στον πυρετό της διεθνούς σύγχρονης κρίσης.

Αυτή η εκπαίδευση και η ενημέρωση που θα σας παρασχεθεί, θα σας δώσει το προνόμιο να μετατρέψετε την κρίση σε ευκαιρία, να δείτε μπροστά με αισιοδοξία, θα σας δείξει, πώς μπορούμε όλοι μαζί να γίνουμε μια μεγάλη συντροφιά που θα αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα χέρι- χέρι και να την υπερβούμε, ανακτώντας την αξιοπρέπεια μας και αναπτερώνοντας την ελπίδα μας για ένα καλύτερο αύριο, που ο καθένας από εμάς, με την κατάθεση των δικών του ικανοτήτων, θα χτίσει. Αυτό όμως θα μπορέσει να γίνει πραγματικότητα μόνο αν πιστέψετε όλοι ότι πάνω από όλα είσαστε άνθρωποι με θέληση και πείσμα ικανοί να χρησιμοποιήσετε το μυαλό και την δύναμη της συνεργασίας.

Η απάντηση όλων μας σε αυτό που μας συμβαίνει δεν πρέπει να είναι η μεμψιμοιρία και η παθητική στάση, αλλά η ενεργητική δράση και η ικανότητα να πούμε: «Όχι, δεν θα αποδεχθώ την φτώχεια και την ανεργία αλλά θα διεκδικήσω ένα καλύτερο μέλλον προτάσσοντας την εργατικότητα μου, το νου μου και την ελπίδα του αύριο».

Η Κοινωνική Οικονομία είναι ακριβώς αυτό. Μια διαχρονική απάντηση του ανθρώπου στις δύσκολες οικονομικές εποχές.

Η Κοινωνική Επιχείρηση, είναι το άλλο όνομα της ομοθυμίας και της ομοψυχίας, είναι η μετάφραση του δικαιώματος στην επιβίωση και στην ανάπτυξη όλων των κοινωνικών ομάδων. Και αυτό γιατί είναι το κλειδί για την έξοδο από κάθε κρίση, γιατί η ομαδικότητα, η συνεργασία κι η κατάθεση της προσωπικής εμπειρίας και ικανότητας σε ένα κοινό σκοπό είναι αυτό που θα μας εξασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον. Γιατί τώρα είναι η ευκαιρία μας να αποδείξουμε τι αξίζουμε, τώρα έχουμε την δυνατότητα να αναδείξουμε την ικανότητα μας όχι μόνο στην επιβίωση αλλά και στο χτίσιμο του καλύτερου δυνατού αύριο για εμάς και τις επόμενες γενιές.