altτης Ξένιας Κουτσογιάννη*
Τόσο οι κοινωνικές επιχειρήσεις όσο κι η κοινωνική οικονομία, παρά το γεγονός ότι για την Ευρώπη και την Αμερική αποτελούν επιτυχημένες πρακτικές εδώ και πολλές δεκαετίες, εδώ στην Ελλάδα εξακολουθούν να προκαλούν σύγχυση, ερωτηματικά κι απορίες σε πολλούς. Το Διαπολιτισμικό Ινστιτούτο Αλληλεγγύης «ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΑΙ» θέλοντας να συμβάλει

 

 

στη διάδοσή της προς κάθε κατεύθυνση εργάζεται με συνέπεια κι ενθουσιασμό, κυρίως παρέχοντες τεχνογνωσία και οργανώνοντας σχετικά σεμινάρια. Αξιοποιώντας λοιπόν αυτή την εμπειρία, σταχυολογήσαμε κι κωδικοποιήσαμε τα πιο συχνά ερωτήματα και σας τα παρουσιάζουμε με σύντομες και περιεκτικές απαντήσεις. Ελπίζουμε να φανούν χρήσιμα.

 

Τι είναι η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση;

Η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (Κοιν.Σ.Επ.) είναι αστικός συνεταιρισμός κοινωνικού σκοπού με περιορισμένη ευθύνη των μελών του και διαθέτει εκ του νόμου την εμπορική ιδιότητα.

Η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (Κοιν.Σ.Επ.) είναι η επιχείρηση εκείνη, η οποία διοικείται ισότιμα από τα μέλη της και η λειτουργία της βασίζεται στην επιδίωξη συλλογικού οφέλους, ενώ το κέρδος της προκύπτει από δράσεις που εξυπηρετούν αποκλειστικά το κοινωνικό συμφέρον.

Επιτυχημένα παραδείγματα Κοινωνικών Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων σε όλο τον κόσμο καταδεικνύουν ότι προσφέρουν τη δυνατότητα στους ανθρώπους να εργάζονται μαζί και να συστήνουν βιώσιμες επιχειρήσεις, οι οποίες δημιουργούν θέσεις εργασίας και προάγουν την ευημερία της κοινωνίας.

 

Τι γίνεται στο εξωτερικό;

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας αποτελεί μία πραγματικότητα με εκπληκτικές διαστάσεις. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 1995 σε 22 χώρες, η κοινωνική οικονομία αποτελεί μία «βιομηχανία» ύψους 1,1 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Γενικά στον τομέα αυτό της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων και των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων, απασχολούνται με πλήρη απασχόληση 19 εκατομμύρια άνθρωποι, ενώ ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτών, που αγγίζει κατά μέσο όρο το 28% προσφέρει μόνιμα ή περιοδικά εθελοντική εργασία. Η συμβολή της κοινωνικής οικονομίας στις οικονομίες των χωρών που έλαβαν μέρος στην έρευνα φθάνει το 4,6% του Α.Ε.Π. με κορωνίδα την Ολλανδία, όπου η κοινωνική οικονομία συμβάλλει στο Α.Ε.Π κατά 15,5%!

Ειδικά όσον αφορά την Ευρώπη υπολογίζεται ότι η Κοινωνική Οικονομία αντιπροσωπεύει το 8% των επιχειρήσεων, απασχολώντας περίπου 9 εκατομμύρια εργαζομένους, αντιπροσωπεύοντας το 7.9% της συνολικής απασχόλησης. Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα και την Πορτογαλία οι κοινωνικές επιχειρήσεις καλύπτουν μόλις το 1% με 2,5% της συνολικής απασχόλησης ενώ αντίθετα σε χώρες, όπως η Δανία, η Γαλλία κι η Ολλανδία το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 12,5% , 14,3% και 15%.

Ήδη από το 1994, στο 10ο κεφάλαιο της Λευκής Βίβλου που έχει συντάξει η Ε.Ε. για την «Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση» καταφαίνεται ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η κοινωνική οικονομία στην προώθηση της βελτίωσης της ποιότητας της ζωής των πολιτών.

Σήμερα, παρότι δεν έχει υπάρξει ανάλογη έρευνα τέτοιας έκτασης, τα μεγέθη εκτιμώνται πολύ μεγαλύτερα. Τα πεδία δραστηριότητας που αναπτύσσονται αφορούν κυρίως στον πολιτισμό, στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στην υγεία, στην κοινωνική φροντίδα, στο περιβάλλον, στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στη φιλανθρωπία, στη διεθνή ανθρωπιστική και αναπτυξιακή βοήθεια. Ιδιαίτερα, η εκπαίδευση, η υγεία και η κοινωνική φροντίδα, αποτελούν τα κύρια πεδία δραστηριοποίησης σε παγκόσμιο επίπεδο.

 

Τι είναι κοινωνική οικονομία;

Η κοινωνική οικονομία βασίζεται στην ισορροπία μεταξύ ανθρώπινων αλληλεπιδράσεων, ανθρώπινων αναγκών και συστημάτων της αγοράς κι αποτελεί ένα οργανικό σύνολο, αλληλεξαρτήσεων μεταξύ οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών, πολιτισμικών δράσεων και προσπαθειών. Στόχος της είναι η ισορροπία, η βιωσιμότητα, η στήριξη κι η ενδυνάμωση του «μέρους» για τη βέλτιστη, την ειρηνική, αρμονική, δημιουργική κι αλληλέγγυα συνύπαρξη του «όλου», κάνοντας πράξη το γνωστό ρητό «η ισχύς εν τει ενώσει». Ό,τι δεν μπορεί να καταφέρει κάποιος μόνος του, το καταφέρνει μαζί με άλλους. Άλλωστε στη συνεργασία (και τη εξειδίκευση) βασίζεται η σημερινή κοινωνία.

Επιπλέον, η κοινωνική οικονομία δεν προσβλέπει στον πλουτισμό και τη σώρευση κεφαλαίων αλλά στη βιώσιμη αλληλεπίδραση ανθρώπου, φύσης κι οικονομικών πόρων πέρα από κάθε είδους διαφορές και διαχωρισμούς με στόχο μια καλύτερη ζωή σ' έναν καλύτερο κόσμο.

Πόσο καινούργια είναι η έννοια της κοινωνικής οικονομίας για την Ελλάδα;

Η κοινωνική οικονομία, η κοινωνική επιχειρηματικότητα κι οι κοινωνικές επιχειρήσεις αποτελούσαν εδώ και αιώνες μια πολύ επιτυχημένη πρακτική. Ειδικά στην Ελλάδα ήταν αυτές που δημιούργησαν ανθηρές τοπικές οικονομίες και ισχυρές συντεχνίες. Ήταν αυτές που έβγαλαν ολόκληρα χωριά κι ολόκληρες περιοχές από τη φτώχεια και την αφάνεια, με περισσότερο γνωστή τη "Κοινή Συντροφία και Αδελφότητα των Αµπελακίων" στ' Αμπελάκια της Θεσσαλίας για την καλλιέργεια κι εμπορία βαμβακιού που ιδρύθηκε στα τέλη του 16ου αιώνα αλλά και πολλές άλλες όπως: ο συνεταιρισμός της Χίου για την παραγωγή μεταξιού και την κατασκευή μεταξωτών υφασμάτων, ο συνεταιρισμός στα Μαδεµοχώρια της Χαλκιδικής για εκμετάλλευση των μεταλλείων της περιοχής , οι ναυτικοί συνεταιρισμοί της Ύδρας, των Σπετσών και των Ψαρών, οι συνεταιρισμοί των κοινοτήτων του Πηλίου, οι συνεταιρισμοί των χτιστάδων από τα μαστοροχώρια της περιοχής της Κόνιτσας, και πολλοί άλλοι.

 

Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται οι κοινωνικές επιχειρήσεις;

Βασικά διακρίνονται σε δυο κατηγορίες τις ΚΟΙ.Σ.Π.Ε. και τις ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ

- Οι ΚΟΙ.Σ.Π.Ε. ΚΟΙνωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις Ένταξης, αφορούν στην ένταξη στην οικονομική και κοινωνική ζωή των ατόμων που ανήκουν στις Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού. Για την ίδρυση ΚΟΙΣΠΕ απαιτούνται 7 μέλη και τουλάχιστον το 40% των εργαζομένων σε αυτές πρέπει υποχρεωτικά να ανήκει στις Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού.

- Οι ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ από την άλλη αφορούν όλον τον υπόλοιπο πληθυσμό και χρειάζονται 5 μέλη για τη ίδρυσή τους. Οι ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ ανάλογα με το αντικείμενο των εργασιών τους διακρίνονται σε δυο επι πλέον κατηγορίες

- Κοιν.Σ.Επ. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ οι οποίες αφορούν στην παραγωγή και παροχή προϊόντων και υπηρεσιών κοινωνικού προνοιακού χαρακτήρα που απευθύνονται σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού, όπως οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη, τα παιδιά, τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με χρόνιες παθήσεις κ.ά.

- Κοιν.Σ.Επ. ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ οι οποίες αφορούν την παραγωγή προϊόντων και παροχή υπηρεσιών για την ικανοποίηση των αναγκών της συλλογικότητας σε τομείς όπως ο πολιτισμός, το περιβάλλον, η οικολογία, η εκπαίδευση, οι παροχές κοινής ωφέλειας, η αξιοποίηση τοπικών προϊόντων, η διατήρηση παραδοσιακών δραστηριοτήτων και επαγγελμάτων και γενικά η παροχή υπηρεσιών και προϊόντων που προάγουν το τοπικό και συλλογικό συμφέρον, την προώθηση της απασχόλησης, την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής και την ενδυνάμωση της τοπικής ή περιφερειακής ανάπτυξης.

 

Ποια η διαδικασία σύστασης;

Για τη σύσταση τηρείται η διαδικασία ίδρυσης ενός αστικού συνεταιρισμού. Το καταστατικό πρέπει να υπογράφεται από επτά τουλάχιστον πρόσωπα, αν πρόκειται για ΚΟΙ.Σ.Π.Ε και από πέντε τουλάχιστον πρόσωπα αν πρόκειται για Κοιν.Σ.Επ. Στη συνέχεια οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις εγγράφονται στο Μητρώο Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας. Ύστερα από σχετική αίτηση και αφού υποβάλλουν τα δικαιολογητικά που απαιτούνται. Η υποβολή της αίτησης και των δικαιολογητικών μπορεί να γίνεται και ηλεκτρονικά.

Η υποβολή της δήλωσης έναρξης εργασιών της Κοιν.Σ.Επ. στην αρμόδια Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία γίνεται μετά τη χορήγηση της βεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας. Το ετήσιο πρόγραμμα των Κοιν.Σ.Επ., καθώς και ο απολογισμός εκτέλεσης αυτού αναρτώνται υποχρεωτικά στην ηλεκτρονική σελίδα του Μητρώου στο διαδίκτυο.

 

Τι είναι το Γενικό Μητρώο Κοινωνικής Οικονομίας;

Σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 1 του Ν.4019/2011, το Γενικό Μητρώο Κοινωνικής Οικονομίας, είναι Δημόσιο Βιβλίο το οποίο τηρείται στο Τμήμα Μητρώου Κοινωνικής Οικονομίας της Διεύθυνσης Κοινωνικής Προστασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.

- Η εγγραφή κάθε νέας Κοινωνικής Επιχείρησης είναι υποχρεωτική.

- Την τήρηση του Γενικού Μητρώου Κοινωνικής Οικονομίας έχει αναλάβει η Ειδική Υπηρεσία για την Κοινωνική Οικονομία (ΕΥΚΕΚΟ) του Υπουργείου Εργασίας.

- Η πρόσβαση σε αυτό γίνεται ατελώς από οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο.

Το Γενικό Μητρώο Κοινωνικής Οικονομίας αποτελείται από δύο επιμέρους μητρώα:

- Μητρώο Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, στο οποίο εγγράφονται υποχρεωτικά : α) οι Κοιν.Σ.Επ. οι οποίες συστήνονται με βάση τον Ν.4019/2011 και β) οι Κοι.Σ.Π.Ε. του Ν. 2716/1999

- Ειδικό Μητρώο άλλων Φορέων Κοινωνικής Οικονομίας, στο οποίο εγγράφονται προαιρετικά οι υφιστάμενες νομικές μορφές, οι οποίες πληρούν τα ειδικά κριτήρια που περιγράφονται στo άρθρο 14 του νόμου 4019/2011.

 

Ποιοι μπορούν να είναι μέλη σε μια ΚΟΙΝΣΕΠ ή ΚΟΙΣΠΕ;

- Mια Κοιν.Σ.Επ πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον πέντε μέλη ή επτά μέλη για τις Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης

- Tα μέλη μπορεί να είναι είτε φυσικά πρόσωπα, είτε φυσικά και νομικά πρόσωπα. Η συμμετοχή των νομικών προσώπων δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσοστό του 1/3 των μελών της

- Δεν μπορούν να συμμετέχουν ως μέλη Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης

- Δεν μπορούν να συμμετέχουν ως μέλη ΝΠΔΔ που υπάγονται σε ΟΤΑ με εξαίρεση τις Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης και υπό την προϋπόθεση ύπαρξης προηγούμενης έγκρισης από το φορέα που εποπτεύει το ΝΠΔΔ.

 

Μπορεί κάποιος μέλος να είναι και εργαζόμενος;

Βεβαίως και μπορεί. Σε καμιά περίπτωση η μια ιδιότητα δεν αποκλείει την άλλη, αλλά ούτε και προσφέρει κάποια πλεονεκτήματα όσον αφορά τη ψήφο κατά τη λήψη αποφάσεων στα διοικητικά όργανα.

 

Μπορεί κάποιος μέλος να αποχωρήσει από το συνεταιρισμό;

Βεβαίως και μπορεί. Τα μέλη του Συνεταιρισμού έχουν δικαίωμα να αποχωρήσουν, εφόσον υποβάλουν γραπτή δήλωση προς τη Διοικούσα Επιτροπή.

 

Ποιες είναι οι υποχρεώσεις των μελών;

- μόνη η συμμετοχή ενός φυσικού προσώπου με την ιδιότητα μέλους, σε ΚΟΙΝΣΕΠ ή ΚΟΙΣΠΕ δεν του προσδίδει εμπορική ιδιότητα και δεν δημιουργεί ασφαλιστικές ή φορολογικές υποχρεώσεις.

- κάθε μέλος διαθέτει τουλάχιστον μία συνεταιριστική μερίδα και το πολύ πέντε.

- όλα τα μέλη έχουν δικαίωμα μιας ψήφου ανεξάρτητα από τον αριθμό των συνεταιριστικών μερίδων που διαθέτουν.

- μέλος Συνεταιριστικής Επιχείρησης δεν μπορεί να μετέχει σε άλλη που έχει έδρα στην ίδια Περιφερειακή ενότητα και τον ίδιο καταστατικό σκοπό.

- και όπως είπαμε πιο πάνω, κάποιο μέλος μπορεί να είναι και εργζόμενος.

 

Ποιες είναι οι ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις των εργαζομένων;

Οι υποχρεώσεις, το καθεστώς ασφάλισης κι η φορολόγηση των εργαζομένων στις συνεταιριστικές επιχειρήσεις είναι ίδιες με όλους τους άλλους εργαζόμενους ιδιωτικού δικαίου και προσδιορίζονται από την εκάστοτε ισχύουσα ασφαλιστική, εργατική και φορολογική νομοθεσία.

 

Ποιες είναι οι ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις των εργαζομένων που ανήκουν σε Ευάλωτες Κοινωνικά Ομάδες;

Οι εργαζόμενοι που ανήκουν στις Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού και λαμβάνουν επίδομα πρόνοιας ή επιδόματα επανένταξης ή οποιασδήποτε μορφής νοσήλιο ή παροχή, συνεχίζουν να εισπράττουν τις παροχές αυτές ταυτόχρονα με την αμοιβή τους από την συνεταιριστική επιχείρηση. Κατά τα άλλα ισχύει ότι και για τους υπόλοιπους εργαζόμενους.

 

Πως προκύπτει το κεφάλαιο μιας συνεταιριστικής επιχείρησης;

Το κεφάλαιο της επιχείρησης προσδιορίζεται ελεύθερα από το καταστατικό ίδρυσης και τα ιδρυτικά μέλη της κοινωνικής συνεταιριστικής επιχείρησης και διαιρείται σε συνεταιριστικές μερίδες. Ο αριθμός των μερίδων κι η ονομαστική τους αξία, η οποία είναι ίδια για κάθε μερίδα, καθορίζονται επίσης από το καταστατικό της επιχείρησης.

Τα μέλη της συνεταιριστικής επιχείρησης «αγοράζουν» τουλάχιστον από μία υποχρεωτική συνεταιριστική μερίδα το καθένα, ως ελάχιστη χρηματική συμμετοχή στο κεφάλαιο της επιχείρησης. Η απόκτηση συνεταιριστικών μερίδων πραγματοποιείται με καταβολή μετρητών. Κάθε μέλος μπορεί να αποκτήσει τουλάχιστον μια και το πολύ πέντε συνεταιριστικές μερίδες, αλλά σε κάθε περίπτωση διαθέτει μια μόνον ψήφο ανεξάρτητα από τις συνεταιριστικές μερίδες.

 

Ποιοι άλλοι μπορεί να είναι οι πόροι των συνεταιριστικών επιχειρήσεων;

Οι πόροι της Κοιν.Σ.Επ. και ΚΟΙ.Σ.Π.Ε. μπορεί να είναι δωρεές τρίτων, έσοδα από την επιχειρηματική δραστηριότητα, επιχορηγήσεις από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, την Ευρωπαϊκή Ένωση, διεθνείς ή εθνικούς οργανισμούς ή Ο.Τ.Α., καθώς και κάθε άλλο έσοδο από την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της σύμφωνα με το καταστατικό της. Επίσης οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση από το Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας, το οποίο συστήνεται με κοινή απόφαση των Υπουργών τον Ν.3912/11, καθώς επίσης και από το Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης και στον Αναπτυξιακό Νόμο.

 

Σε περίπτωση χρεών, ζημίας ή πτώχευσης ποιες είναι οι ευθύνες των μελών;

Τα μέλη ευθύνονται για τα χρέη του Συνεταιρισμού έναντι των τρίτων, ο καθένας μέχρι του ποσού της συνεταιριστικής του μερίδας και μόνον αυτού.

Σε περίπτωση που παρουσιαστεί ανάγκη κάλυψης ζημίας, απαιτείται σχετική απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Συνήθως, βάσει καταστατικού, τα μέλη υποχρεούνται να καταβάλλουν την αναλογία τους για τη κάλυψη της ζημίας ανάλογα με τα συνεταιριστικά τους μερίδια.

 

Ποια η διαφορά μεταξύ κερδοσκοπικών και ΜΗ κερδοσκοπικών επιχειρήσεων;

Κάθε επιχείρηση, ανεξάρτητα από τη μορφή της, παράγει κάποιο οικονομικό αποτέλεσμα το οποίο αν είναι θετικό ονομάζεται «κέρδος» κι αν είναι αρνητικό «ζημία». Είναι αυτονόητο ότι κάθε επιτυχημένη επιχείρηση επιδιώκει να έχει πάντα όσο το δυνατόν μεγαλύτερο θετικό αποτέλεσμα.

Η διαφορά μεταξύ κερδοσκοπικής επιχείρησης και Μη κερδοσκοπικής – κοινωνικής επιχείρησης βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο η επιχείρηση διαχειρίζεται το θετικό οικονομικό αποτέλεσμα.

Οι κερδοσκοπικές επιχειρήσεις υιοθετούν τον όρο κέρδος για το θετικό οικονομικό αποτέλεσμα κι έχουν σα πρωταρχικό και μόνο μέλημα τη διανομή του στους εταίρους ή μετόχους τους. Από την άλλη, οι κοινωνικές επιχειρήσεις μοιράζουν βάσει καταστατικού μέρος του θετικού οικονομικού αποτελέσματος στους εργαζόμενους -σαν πριμ παραγωγικότητας- και επανεπενδύουν το υπόλοιπο στην βελτίωση, τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη της επιχείρησης. Είναι δηλαδή θέμα συνειδητής επιλογής του μελλοντικού επιχειρηματία αν η επιχείρηση που θα ιδρύσει θα είναι κερδοσκοπική ή κοινωνική. Από εκεί και μετά κάθε επιχείρηση δεσμεύεται από το καταστατικό της και ελέγχεται από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς της πολιτείας για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται το θετικό οικονομικό αποτέλεσμα.

 

Πως διανέμονται τα κέρδη στις ΚΟΙΝΣΕΠ ή ΚΟΙΣΠΕ;

Βασική ειδοποιός διαφορά των ΚΟΙΝΣΕΠ ή ΚΟΙΣΠΕ από τις άλλες μορφές επιχειρήσεων είναι ότι βάσει καταστατικού δεν διανέμονται κέρδη στα μέλη, αφού η επιχείρηση δεν είναι κερδοσκοπική (δηλαδή έχει οικονομικό κι όχι κερδοσκοπικό σκοπό). Έτσι:

- το 35% του θετικού οικονομικού αποτελέσματος διανέμεται στους εργαζομένους ως κίνητρο παραγωγικότητας

- το 5% διατίθεται για το σχηματισμό αποθεματικού και τέλος

- το 60% επανεπενδύεται για τις δραστηριότητες της επιχείρησης και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

 

Πως φορολογούνται τα κέρδη;

Με την ισχύουσα σήμερα νομοθεσία, φορολογείται με συντελεστή 10% μόνον το 60% των κερδών που επανεπενδύεται.

 

Τι γίνεται αν καταστρατηγηθούν κάποιοι από τους όρους λειτουργίας;

Αν η αρμόδια Υπηρεσία τήρησης του Μητρώου διαπιστώσει ότι νομικά ή φυσικά πρόσωπα χρησιμοποιούν τις ευνοϊκές ρυθμίσεις του νόμου για τις συνεταιριστικές επιχειρήσεις με σκοπό να αποκομίσουν για λογαριασμό των ιδίων ή για λογαριασμό άλλων παράνομο περιουσιακό όφελος, διατάσσεται, με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η οριστική διαγραφή της συνεταιριστικής επιχείρησης στην οποία αυτά μετέχουν, από το Μητρώο Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας. Παράλληλα επιβάλλεται με απόφαση του κατά τόπο αρμόδιου Περιφερειάρχη πρόστιμο σε βάρος ύψους τουλάχιστον πέντε χιλιάδων (5.000,00) ευρώ. Η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων είναι ανεξάρτητη από κάθε άλλη αστική, ποινική ή πειθαρχική κύρωση που τυχόν προβλέπεται σε βάρος των διοικούντων μελών της Κοιν.Σ.Επ. από την νομοθεσία.

 

Οικονομικά κίνητρα για τις Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις;

- H Κοιν.Σ.Επ υπόκειται σε φορολογία εισοδήματος 10% για το υπόλοιπο 60% το οποίο διατίθεται για τις δραστηριότητες της επιχείρησης

- Το ποσοστό των κερδών της Κοιν.Σ.Επ. που διανέμεται στους εργαζόμενους, υπόκειται σε παρακράτηση φόρου εισοδήματος, σύμφωνα με τον εκάστοτε ισχύοντα φορολογικό συντελεστή που αφορά τα φυσικά πρόσωπα.

- Οι εργαζόμενοι στις Κοιν.Σ.Επ, οι οποίοι ανήκουν στις Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού και λαμβάνουν επίδομα πρόνοιας ή οποιαδήποτε άλλη παροχή, συνεχίζουν να εισπράττουν τις παροχές αυτές ταυτόχρονα με την αμοιβή τους.

- Οι Κοιν.Σ.Επ έχουν πρόσβαση στο υπό σύσταση Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας

- Οι Κοιν.Σ.Επ μπορούν να εντάσσονται σε προγράμματα στήριξης της επιχειρηματικότητας, σε προγράμματα του ΟΑΕΔ για τη στήριξη της εργασίας και σε ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης

- Οι Κοιν.Σ.Επ μπορούν να συνάπτουν Προγραμματικές Συμβάσεις με το Δημόσιο, τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τους ΟΤΑ α' και β' βαθμού.

 - Οι Κοιν.Σ.Επ δύνανται να εντάσσονται κατά την έναρξη της λειτουργίας τους σε συγχρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά προγράμματα που υλοποιούνται από την Γ.Γ. Διαχείρισης Κοινοτικών και Άλλων Πόρων, τον ΟΑΕΔ και άλλους συναρμόδιους φορείς.

 

Μπορούν να χρηματοδοτηθούν οι Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις;

Με την εγγραφή τους οι Κοιν.Σ.Επ. και οι Κοι.Σ.Π.Ε του άρθρου 12 του Ν. 2716/1999 αποκτούν πρόσβαση στα χρηματοδοτικά εργαλεία του άρθρου 9 του Ν.4019/11, δηλαδή:

- δύνανται να έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση από το Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας το οποίο συστήνεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, σύμφωνα με την περίπτωση γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 4 του Άρθρου Δεύτερου του Ν. 3912/2011,

- δύνανται να έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση από το Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης (ΕΤΕΑΝ) και

- δύνανται να εντάσσονται στον Επενδυτικό Νόμο Ν. 3908/2011, για την «Ενίσχυση των Ιδιωτικών Επενδύσεων για την Οικονομική Ανάπτυξη, την Επιχειρηματικότητα και την Περιφερειακή Συνοχή».

 

Ποια είναι η διαδικασία σύστασης μιας Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης;

Η δημιουργία μιας Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης απαιτεί ουσιαστικές ενέργειες σχεδιασμού έναρξης και ανάπτυξης των δραστηριοτήτων της, καθώς και τυπικές διαδικασίες ίδρυσης. Οι τυπικές – υποχρεωτικές διαδικασίες ίδρυσης περιλαμβάνουν εκείνα τα βήματα που προβλέπονται για την ίδρυση ενός αστικού συνεταιρισμού, ενώ επιπλέον απαιτείται και η εγγραφή στο Γενικό Μητρώο Κοινωνικής Οικονομίας.

Στις ουσιαστικές ενέργειες περιλαμβάνεται ο στρατηγικός σχεδιασμός κι η σύνταξη business plan ώστε να έχουν οι ενδιαφερόμενοι πλήρη εικόνα των δυνατοτήτων και περιορισμών της υπό σύσταση επιχείρησης.

 

Τι περιλαμβάνεται στις τυπικές διαδικασίες ίδρυσης περιλαμβάνονται;

- H σύνταξη του καταστατικού

- H υποβολή του για έγκριση στην ΕΥΚΕΚΟ του Υπ. Εργασίας κι η εγγραφή της επιχείρησης στο μητρώο Κοινωνικών επιχειρήσεων

- Η ύπαρξη έδρας

- Η επιλογή ΚΑΔ και η έναρξη στην εφορία

 

Πως διοικείται μια ΚΟΙΝΣΕΠ ή ΚΟΙΣΠΕ;

Βάσει του καταστατικού διοικούνται από τη γενική συνέλευση των μελών και τριμελή διοικούσα επιτροπή που εκλέγεται από τη γενική συνέλευση

Η διοικούσα επιτροπή από τη μεριά της βάσει του νόμου 1667/1986 μπορεί να ορίσει ως εκπρόσωπό της ένα ή περισσότερα φυσικά πρόσωπα τα οποία την δεσμεύουν με τις αποφάσεις τους.

 

Ξένια Κουτσογιάννη: οικονομολόγος - δημοσιαγράφος, μέλος ΕΣΗΕΑ, πρόεδρος ΔΣ του Διαπολιτισμικού Ινστιτούτου Αλληλεγγύης "ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΑΙ"